Dịch virus corona ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu như thế nào?
Người dân Hồng Kông đeo khẩu trang phòng nhiễm virus corona đi lễ chùa đầu năm, ngày 26/01/2020. REUTERS/Tyrone Siu

Nền kinh tế toàn cầu đang cảm thấy căng thẳng về sự bùng phát dịch virus corona của Trung Quốc – và tiềm năng có thể tổn thất lên tới 160 tỷ đô la.

Dịch virus corona ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu như thế nào?
Người dân Hồng Kông đeo khẩu trang phòng nhiễm virus corona đi lễ chùa đầu năm, ngày 26/01/2020. REUTERS/Tyrone Siu

Ở New Zealand, một người bán đồ nội thất phòng tắm nói với một khách hàng rằng đầu vòi hoa sen do Đức thiết kế mà anh đặt mua không có sẵn – vì nhà máy ở Thượng Hải đã đóng cửa. Các giám đốc điều hành của Tập đoàn REC tại California đã tổ chức một phòng quản lý chuỗi cung ứng để lên kế hoạch cho tình trạng thiếu xe tải tại Trung Quốc. Tại Trung Đông, Ả Rập Xê Út đang tập hợp hỗ trợ cho một cuộc họp khẩn cấp của OPEC về việc nhu cầu dầu mỏ sẽ có khả năng bị giảm sút.

Kể từ cuộc khủng hoảng sức khỏe dịch SARS của Trung Quốc bùng phát năm 2003, tỷ trọng sản lượng kinh tế toàn cầu của nước này đã tăng gấp bốn lần lên khoảng 17%. Đây là thị trường lớn nhất của xe hơi, chất bán dẫn mới, nhà chi tiêu lớn nhất cho du lịch quốc tế, nhà xuất khẩu hàng may mặc và dệt may hàng đầu, kiêm vùng đất nơi sản xuất nhiều PC và hầu như tất cả iPhone. Thiệt hại toàn cầu từ đợt bùng phát mới này có thể lớn gấp ba đến bốn lần so với 40 tỷ USD của dịch SARS, theo ước tính của Warwick McKibbin, giáo sư kinh tế tại Đại học Quốc gia Úc.

Cho đến nay, Trung Quốc đã phải chịu đựng hầu hết cú sốc kinh tế từ corona virus được gọi là 2019-nCoV, đã giết chết hơn 210 người tại lãnh thổ và lây nhiễm hơn 9,950 trên toàn cầu. Vũ Hán, thành phố có 11 triệu cư dân nơi dịch bệnh bùng phát, vẫn đang trong tình trạng cách ly. Theo sự gia hạn bắt buộc của chính phủ trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, các tỉnh tạo ra ít nhất hai phần ba sản lượng kinh tế sẽ bị đóng cửa trong tuần tới, bao gồm Thượng Hải và các trung tâm sản xuất chính của miền đông.

Trong khi đó, số lượng virus tiếp tục tăng trong tình trạng lo lắng của toàn cầu. Vai trò thiết yếu của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu có nghĩa là chủ doanh nghiệp và giám đốc điều hành trên toàn thế giới đang bị buộc phải suy ngẫm về những gì sẽ xảy ra trong một cuộc khủng hoảng kéo dài.

1. Các cửa hàng và công xưởng đều đóng cửa

Tất cả mọi người đang chờ đợi để xem tình hình này sẽ diễn biến như thế nào.

Bốn tháng trước, Levi Strauss & Co. đã mở cửa cho một cửa hàng mới ở Vũ Hán. Nhưng bây giờ giống như hầu hết các cửa hàng khác trong thị trấn, họ đóng cửa ngừng hoạt động trong một thời gian. Một thành phần chính trong chiến lược tăng trưởng của Levi trong khu vực tạm thời bị đình trệ.

“Ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là nhân viên, và nếu tình hình không tự khắc phục nhanh chóng, có lẽ chúng tôi sẽ đóng cửa trong một thời gian.” Giám đốc tài chính của Harm Levi, ông Harmit J Singh nói trong một cuộc phỏng vấn.

Các công ty quốc tế đã đổ vào Trung Quốc, mở các quầy Estée Lauder, cửa hàng Canada Goose và các phòng trưng bày Rolls-Royce tại Bắc Kinh và Thượng Hải. Trong những năm gần đây, họ chuyển đến các thành phố hạng hai và ba có dân số tăng vọt trong quá trình đô thị hóa hàng loạt của quốc gia.

Các công ty tiếp xúc nhiều với Trung Quốc, từ Starbucks Corp, đến Tesla Inc., đã dự đoán trong tuần này virus sẽ ảnh hưởng đến nhu cầu mua hàng của người tiêu dùng như thế nào. Apple Inc. và Microsoft Cor. đưa ra phạm vi dự báo rộng hơn bình thường trong bối cảnh không chắc chắn về tác động của virus.

Tất nhiên, hy vọng là các quan chức y tế có thể ngăn chặn sự lây lan của virus đủ để cho mọi người trở lại nhịp sống bình thường trong vài tuần.

Điều đáng sợ là bởi vì 2019-nCoV diễn biến ngầm và chỉ bùng phát sau khoảng 14 ngày khi bị nhiễm bệnh. 

Starbucks đã đóng cửa hơn 2.000 cửa hàng trên khắp Trung Quốc – một nửa trong tổng số cửa hàng của họ. Tập đoàn McDonald đã đóng cửa hàng trăm nhà hàng. Một số cửa hàng Walmart Inc. sắp hết sản phẩm. Các công viên giải trí của Walt Disney Co. ở Thượng Hải và Hồng Kông đã trở nên vắng vẻ hơn bao giờ hết. Mỹ và Nhật Bản khuyên công dân của họ tránh đi du lịch đến Trung Quốc, các hãng hàng không đã dừng các chuyến bay đến nước này – không phải vì sợ lây bệnh, mà do thiếu hành khách.

Hoạt động xây dựng đã bị tạm dừng trong mùa đông, đặc biệt là ở khu vực phía bắc của Trung Quốc. Chi tiêu vốn có thể sẽ được kiểm soát khi các công ty trì hoãn các quyết định cho đến khi họ biết nhiều hơn về tác động của virus.

Một số nhà sản xuất PC và nhà cung cấp linh kiện lớn nhất có trụ sở tại Trung Quốc, sự bùng phát cũng sẽ ảnh hưởng trên phạm vi rộng đối với ngành công nghệ, và nếu doanh số bán hàng chậm lại, điều đó sẽ hạn chế nhu cầu đối với phần mềm hệ điều hành Windows của Microsoft.

2. Apple, công nghệ

Hơn 50% trong số hơn 470 tỷ đô la chip được bán mỗi năm hoặc được sử dụng trong các thiết bị được bán ở Trung Quốc hoặc được đưa đến đó để lắp đặt vào thiết bị và bán ra trên toàn thế giới.

Apple có khoảng 10.000 nhân viên trực tiếp tại Trung Quốc và chuỗi cung ứng của họ có vài triệu công nhân sản xuất các sản phẩm như iPad, iPhone và Apple Watch. Hầu hết các công việc lắp ráp được thực hiện ở Trung Quốc, và do đó, việc thiếu công nhân cho các dây chuyền lắp ráp sẽ có tác động trực tiếp đến số lượng lô hàng.

Thêm các tác động của mức tiêu thụ, đầu tư thấp hơn và tạm dừng sản xuất, và tác động của virus corona có thể khiến tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội quý I của Trung Quốc giảm xuống 4,5% – mức thấp nhất kể từ khi dữ liệu hàng quý bắt đầu vào năm 1992 – từ 6 % trong ba tháng cuối năm 2019. Các hiệu ứng kích thích lớn nhất sẽ được bắt đầu từ Hồng Kông, tiếp theo là Hàn Quốc và Nhật Bản. Đức và Nhật Bản có thể chịu ảnh hưởng 0,2% vào GDP, trong khi Mỹ và Anh sẽ chịu 0,1%.

3. Cú sốc nhu cầu

Trong và ngoài biên giới Trung Quốc, đỉnh điểm là cuộc chiến thương mại năm ngoái với Mỹ, khi các công ty toàn cầu đua nhau tìm giải pháp thay thế cho các nhà cung cấp Trung Quốc và tránh thuế quan.

Sự bùng phát có thể thúc đẩy nhiều doanh nghiệp chuyển sản xuất sang Mỹ và Mexico, Bộ trưởng Thương mại Hoa Kỳ Wilbur Ross nói. Điều rõ ràng là virus corona đang tạo thêm một lớp phức tạp cho các doanh nghiệp mới bắt đầu thở phào nhẹ nhõm vì căng thẳng thương mại.

Melissa Shu, giám đốc xuất khẩu tại nhà máy phụ tùng ô tô của ED Opto Electrical Lighting Co. tại Zhenjiang City cho biết, “sự bùng phát virus corona này có thể còn tác động lớn hơn đối với chúng tôi so với cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung.”

Biên tập bởi TimeBit/Bloomberg